Cuma, Mayıs 27, 2022
Ana SayfaSon DakikaSon dakika: AYM Başkanı: İhlal bulunan kararlar harfiyen uygulanması gerekir

Son dakika: AYM Başkanı: İhlal bulunan kararlar harfiyen uygulanması gerekir

AYM Başkanı: Harfiyen (imcesine dek) uygulanması gerekir

Esas kanun Mahkemesi (AYM) Başkanı Zühtü Arslan, “Bireysel müracaat, Türk hukuk tarihinin en büyük reformlarından biridir. Bunda asla kuşku yok ve Türk hukuk sistemi bakımından oldukça büyük bir kazanımdır.” diye açıkladı.

AB ve Avrupa Konseyi çalışma birliğiyle yürütülen “AYM’nin Temel Haklar Alanındaki Kararlarının Güçlü Tarzda Uygulanmasının Desteklenmesi Projesi” dahil olmasında, Gaziantep’teki bir otelde “Yargısal Hükümde Bireysel Müracaat İhlal Hükümleri ve İhlalin Neticelerinin Ortadan Kaldırılması Bölge Toplantısı” organize edildi.

Arslan, açılıştaki konuşmasında, bundan evvelki toplantıyı 14 Şubat’ta İstanbul’da yaptıklarını hatırlatarak, “Bireysel müracaat rakamlarını açıklarken derdest başvurunun 66 bin bulunduğunu söylemiştim. Aradan 1,5 ay bile geçmedi, bugün Esas kanun Mahkemesinin önündeki derdest adet ne yazık ki 90 bine dayanmış vaziyette. Bu hakkaten oldukça kaygı verici bir sayı. Dünyanın tekbir yerinde bunca oldukça bireysel müracaata söz soylenilen olan bizim dışımızda rastgele bir temel mahkemesi de yok, kişi hakları mahkemesi de yok.” diye söyledi.

Esas kanun Mahkemesi 2012’den bu yana 10 senelik zaman içinde çalışma yükünü eritmek amacıyla, güçlü bir halde çalışma yüküyle savaşım etmek amacıyla oldukça değişik teknikler, enstrümanlar geliştirdiğini ve geliştirmeye devam ettiğini tabir eden Arslan, “Pilot karardan, sıralama usulü yargı yöntemine kadar bir oldukça yöntemle Esas kanun Mahkemesi oldukça verimli bir halde başvuruları makul bir zaman içinde hükme bağlamaya çalışıyor. Gece gündüz bu yönde çaba gösteriyor fakat başarı edersiniz ki bu çalışma yüküyle çabalamada Esas kanun Mahkemesinin tek başına başarı göstermiş olması mümkün değildir.” kelimelerini kullandı.

Başvurunun azalması amacıyla, Esas kanun Mahkemesi dışındaki aktörlerin harekete geçmesini gerektiren 3 temel konuşma olduğuna im eden Arslan, şöyleki söyledi:

“Birincisi ne yazık ki bireysel müracaat vatanımızda daha bir temyiz yolu olarak algılanıyor. Bunu bizlere meydana getirilen başvurulardan biliyoruz. Başvuruların ortalama yüzde 75’i adaletli yargılanma hakkına bağlı müracaatlar ve bu başvuruların da ortalama yüzde 90’ı ya uzun sorgulama sıkıntısı ya da yasa yolu sıkıntısı diye söylenen mevzulara bağlı. Uzun yargılamalarla yapısal sorunumuz oldukları belirli. Bunu çözmek zorundayız. Oldukca sağlam oranda müracaatlar uzun sorgulama şikayetiyle önümüze geliyor. Öteki taraftan yasa yolu sıkıntısı diye söylenen müracaatlar aslına bakarsak temyiz başvurusu mahiyetindeki müracaatlar. Hep söylüyoruz, bir kez daha dile getirmek isterim. Esas kanun Mahkemesi bireysel başvurudan sonrasında istinaf kararlarının temyiz edilmiş olduğu merci şekline gelmemiştir. Yada Yargıtay ve Danıştayın hükümlerinden sonrasında başvurulacak süper bir temyiz merci de değildir. Bireysel müracaatta Esas kanun Mahkemesi bir tek sürede meydana çıkan hak ihlalleri şikayetlerini inceleyen bir mahkemedir. Aynı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin yapmış olduğu şeklinde. Dolayısıyla bilhassa avukatların temyiz başvurusu mahiyetindeki başvuruları Esas kanun Mahkemesine getirmemesi gerekir. Geçimsiz taktirde bu çalışma yüküyle savaşım etmemiz mümkün olmayacaktır.”

İkinci konunun ihlallerin kaynağını kurutmak bulunduğunu transfer eden Arslan, şöyleki devam etti:

“Esas kanun Mahkemesi sıklıkla vurguluyor, devletin temel hakları muhafaza etmek bakımından olumsuz ve olumlu yükümlülükleri var. Olumsuz yükümlülük, yapmama eksenli yükümlülükler. Devletin yapmaması ihtiyaç duyulan birşeyler vardır. Örnek olarak fazla kuvvet kullanılır, orantısız kuvvet kullanarak hak ihlaline yol açması şeklinde. Bunlar devletin olumsuz yükümlülükleri ihmal edilmiş olduğu anlamına geliyor. Öteki taraftan olumlu yükümlülükleri var, halk kuvveti kullananların. Bu da söz gelimi bir vefat vakası yada bir yaralanma vakası gerçekleştiğinde oldukça süratli güçlü bir araştırma yürütmesi gerekmekte. Yapması gerekeni yapmadığı taktirde de olumlu yükümlülük ihmal ediliyor ve bu bizlere bir müracaat olarak ve sonucunda bir ihmal olarak geliyor. Esas kanun Mahkemesi bunlarla savaşım etmek zorunda kalıyor. Kısa halk kuvveti kullananların olumsuz ve olumlu yükümlülüklerini yerine getirmeleri müracaat sayısını da, bu sayılar kararında meydana çıkacak ihmal sayısını da sağlam tarzda azaltacaktır.”

“ANAYASA MAHKEMESİNİN İHLAL BULDUĞU KARARLARIN HARFİYEN UYGULANMASI GEREKİR”

Arslan, son olarak bireysel başvurunun nesnel tesirinin hayata geçirilmesi icap ettiğini belirterek, şunları belirtti:

“Diğer bir ifadeyle Esas kanun Mahkemesinin ihmal bulmuş olduğu kararların harfiyen (imcesine dek) uygulanması gerekir. Bununla öznel tesiri kastetmiyorum. Öznel tesir bildiğiniz şeklinde somut, münferit müracaatta, başvurucunun uğramış olduğu zararın karşılanması, giderilmesidir. Bu aslına bakarsanız başvurunun naturel sonucudur, olması gerekendir. Bunu konuşmaya, münakaşaya bile lüzum yok. Dünyanın her yerinde mahkemelerin verdiği sonuclar bağlayıcıdır ve o somut vakada ne olursa olsun uygulanması gerekir. Ancak aslolan konuşmamız ihtiyaç duyulan sorun bireysel meselenin nesnel tesiri. Doğrusu taze ihlallerin meydana çıkmasını engelleyecek tarzda Esas kanun Mahkemesinin kararlarında vurgulanan gösterilen ilke ve esasların yönetim makamları tarafınca hüküm makamları tarafınca yasama organı tarafınca dikkate alınması ve uygulanması meselesi. Bunu yaptığımız takdirde bireysel başvurunun nesnel tesirini hayata geçirdiğimiz takdirde ben inanıyorum ki Esas kanun Mahkemesinin önündeki müracaat adetleri da sağlam tarzda azalacaktır. Şayet ihmal idarenin yada hükümün hükmünden kaynaklanıyorsa yönetim makamlarının ve hüküm organlarının bir tek o somut ihlali ortadan kaldırması yetmiyor. Bununla beraber benzeyen ihlallerin meydana çıkmasını engelleyecek tarzda hareket etmesi gerekmekte. Yasama organı da şayet ihmal kanundan kaynaklanıyorsa yada Esas kanun Mahkemesinin ölçü denetiminde yasa hükmünün Esas kanun’ya karşıt bulunduğunu söylüyor ve iptal ediyorsa bir an ilkin o kanunun ihmal üretmeyecek hale getirilmesi gerekmekte. Bunu yapmış olduğu takdirde kanun organımız o kanundan, yasa hükmünden meydana gelen ihmaller de ortadan kalkacaktır ve taze müracaatlar Esas kanun Mahkemesinin önüne gelmeyecektir. Ümit ederim önümüzdeki sürede bireysel başvurunun nesnel tesiri oldukça daha iyi anlaşılır ve hayata geçirilir.”

“BİREYSEL BAŞVURU ÇOK BÜYÜK BİR KAZANIM”

2012 senesinde hayata geçirilen bireysel müracaat hakkının önemine değinen Arslan, kelamlarını şöyleki sürdürdü:

“Bireysel müracaat Türk hukuk tarihinin en büyük reformlarından biridir. Bunda asla kuşku yok ve Türk hukuk sistemi bakımından oldukça büyük bir kazanımdır. Bizim vazifemiz bu kuruluşu güçlü bir halde gelecek nesillere taşımaktır. Bu büyük bir mesuliyet, büyük bir vazife. Bu vazife bir taraftan Oturak-ı Mezalim ve Oturak-ı Hümayun şeklinde müesseseleri ihdas eden ve başarı göstermiş bir halde asırlar süresince tatbik eden ecdadımıza karşı öteki taraftan da gelecek nesillere karşı bizim sorumluluğumuzdur. Ümit ederim bu sorumluluğumuzu başarı göstermiş bir halde yerine getirir ve bireysel müracaatı gelecek nesillere aktarabiliriz.”

Gaziantep Cumhuriyet (ulusal egemenlik) Başsavcısı Önder Kemal Sekücü ise hukuk sisteminde son dönemde mühim reformlar yapıldığını tabir ederek, bu reformlardan birinin de 23 Eylül 2012’den başlayarak uygulamaya geçen bireysel müracaat hakkı bulunduğunu kaydetti.

Gaziantep Bölge Adalet sarayı Mahkemesi Başkanı Yusuf Kaya da 2016 senesinde faaliyetlerine süregelen Bölge Adalet sarayı Mahkemesinde 17 ceza, 17 hukuk dairesinin olduğunu hatırlatarak, ortalama 450 bin dosyanın yüzde 81’inin sonuçlandığını aktardı.

Çeşitli oturumlarla sürdüren toplantıya Gaziantep Valisi Davut Gül, Esas kanun Mahkemesi başkanvekilleri, üyeleri, Yargıtay ve Danıştay üyeleri ile bölgede vazife icra eden yargıç ve savcılar katıldı.


BENZER HABERLER

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

GÜNDEM

SON YORUMLAR